Georganiseerde criminaliteit dringt ook de overheid binnen. Waarom kan juist een ambtenaar zo’n aantrekkelijk doelwit zijn? En wat doet de Rijksrecherche om te voorkomen dat criminelen invloed krijgen binnen de overheid? Rechercheur Tim (*) geeft een inkijkje in het werk van de Rijksrecherche.
Bron: Rijksrecherche
Onderzoek en aanpak
Tim is teamleider opsporingsonderzoeken en staat zelf als rechercheur ook met de poten in de klei.“De Rijksrecherche onderzoekt mogelijk strafbaar gedrag van ambtenaren en bestuurders. Denk aan corruptie, het lekken van vertrouwelijke overheidsinformatie of het vervalsen van documenten. Ondermijning komt terug op heel veel vlakken en dit vraagt om een brede aanpak. Naast het opsporen van strafbare feiten zetten we ons bij de Rijksrecherche ook in voor het weerbaarder maken van de overheid tegen ondermijning.”
Voorlichting geven aan ambtenaren
Of het nou om mensensmokkel, cocaïne of hasj gaat: criminele werelden zijn vaak afhankelijk van vergunningen, reisdocumenten, locaties of bijvoorbeeld bestemmingsplannen. Criminelen maken misbruik van de overheid. Zij proberen via ambtenaren te regelen dat ze door kunnen gaan met hun illegale activiteiten. Daarom is het belangrijk dat de overheid weerbaarder wordt.
Maar ook omdat er nog veel naïviteit is rondom dit thema. Als Tim voorlichting geeft bij rijksorganisaties is de reactie vaak: ‘Maar dat gebeurt hier echt niet’. Terwijl ondermijning overal voorkomt. “Het gaat om alert zijn, herkennen en melden. Daarmee kunnen we een vuist maken tegen ondermijning.”
Slimmere criminelen
“We weten dat ondermijning verandert. Criminelen worden slimmer en sluwer. Door sociale media en AI zien we dat ze steeds meer mogelijkheden krijgen om contact op te nemen met ambtenaren en ze te overtuigen of verleiden. Dit gebeurt via de rol van ‘informatiemakelaar, vertelt Tim. “Stel je daarbij voor dat er in een app, bijvoorbeeld Telegram, informatie wordt aangeboden die je kunt bestellen. Dat gaat dan via die zogenaamde informatiemakelaar. Wil je bijvoorbeeld meer informatie over een bepaald kenteken? Dan geef je dat door aan de informatiemakelaar. Die regelt dat dan via ambtenaar X, Y of Z. Of wil je een nieuw paspoort? Dan regelt de informatiemakelaar dat weer bij een andere ambtenaar.
Criminelen verzamelen zo op allerlei plekken binnen de overheid kleine stukjes informatie, waarmee zij hun criminele puzzel kunnen leggen. Kortom: een ambtenaar is goud waard voor de ondermijnende crimineel. En helaas worden ambtenaren het slachtoffer, of laten zich verleiden tot strafbare feiten. Dit heeft nare gevolgen, van afpersing en bedreiging tot een disciplinaire straf en ontslag.”
Klein begonnen, grote gevolgen
“Het begint vaak onschuldig”, vertelt Tim. “Maar de kleinste dingen kunnen de ambtenaar al flink klemzetten." Voor je het weet raak je verstrikt in een web van ondermijnende activiteiten, en word je steeds meer onder druk gezet om mee te werken. Of er wordt een flinke som geld geboden. “Vaak realiseren mensen zich niet dat iets als het leveren van een adres al kan leiden tot een cobra aan iemands deur. Of dat het geven van een kenteken kan leiden tot een liquidatie.”
Iedereen kan er vatbaar voor zijn. Zo vertelt Tim over een casus van een douanier die betrokken was bij de levering van een container cocaïne in een Nederlandse haven. “Na de aanhouding zei iedereen: ‘Van hem hadden we zoiets nooit verwacht.’ Blijf dus alert! Op vreemde verzoeken van buitenaf en op collega’s om je heen. Zie je iets verdachts? Maak het bespreekbaar. Gebruik daarvoor bijvoorbeeld onze signalenkaart op de website van de Rijksrecherche.”
(*) De achternaam van Tim wordt uit privacyoverwegingen niet vermeld, maar is wel bij de redactie bekend.
Bekijk de Signalenkaart op website Rijksrecherche | Preventie en advies